Due diligence baterii Art. 49 to polityka należytej staranności, którą każdy podmiot gospodarczy wprowadzający baterię na rynek Unii Europejskiej musi wdrożyć dla czterech surowców krytycznych: kobaltu, litu, niklu i naturalnego grafitu. Pierwotna data obowiązywania – 18 sierpnia 2025 r. – została przesunięta Rozporządzeniem (UE) 2025/1561 z 18 lipca 2025 r. (pakiet Omnibus IV) o dwa lata. Faktyczny termin to 18 sierpnia 2027 r. Polityka due diligence dla baterii zazębia się z deklaracją śladu węglowego, danymi o recyklingu i pełnym cyklem życia baterii w Cyfrowym Paszporcie Baterii.
Co dokładnie reguluje Art. 49 Rozporządzenia 2023/1542?
Art. 49 nowego rozporządzenia UE w sprawie baterii i zużytych baterii (Rozp. 2023/1542) nakłada na podmioty gospodarcze obowiązek wdrożenia polityki należytej staranności opartej na 5 krokach OECD Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains of Minerals: system zarządzania, ocena ryzyka, strategia reakcji, weryfikacja strony trzeciej i raportowanie publiczne. Polityka obejmuje 4 surowce wymienione w Załączniku X rozporządzenia.
Rozporządzenie weszło w życie 18 sierpnia 2023 r. i zastąpiło dyrektywę 2006/66/WE. Obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE – bez konieczności transpozycji do prawa krajowego. W Polsce trwają prace nad ustawą o systemie bateryjnym, która ureguluje sankcje krajowe i nadzór rynku (projekt UC107 w fazie legislacyjnej). Pełen tekst rozporządzenia w wersji polskiej jest dostępny na EUR-Lex: eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/oj.
Dlaczego termin został przesunięty z 2025 na 2027 r.?
Rada UE przyjęła 18 lipca 2025 r. Rozporządzenie (UE) 2025/1561 (tzw. „stop-the-clock”, część pakietu Omnibus IV). Akt opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 30 lipca 2025 r. Przesunięcie dotyczy wyłącznie obowiązków podmiotów gospodarczych w zakresie due diligence – pozostałe terminy (etykietowanie, ślad węglowy, kod QR, paszport baterii) pozostały bez zmian.
Powody opóźnienia są dwa. Po pierwsze – Komisja Europejska nie zdążyła z wytycznymi wykonawczymi (pierwotny termin: 18 lutego 2025 r.; nowy: 26 lipca 2026 r., czyli 12 miesięcy przed wejściem obowiązków). Po drugie – na rynku UE brakuje wystarczającej liczby jednostek notyfikowanych zdolnych do prowadzenia audytu, co opisała Rada UE w komunikacie z 18.07.2025. Bez systemu jednostek notyfikowanych wymóg weryfikacji byłby martwy.
Jakie 4 surowce krytyczne obejmuje due diligence?
Załącznik X rozporządzenia 2023/1542 wymienia 4 surowce objęte obowiązkami w zakresie należytej staranności:
| Surowiec | Główne źródło ryzyka | Strefy konfliktowe lub wysokiego ryzyka |
|---|---|---|
| Kobalt | Praca dzieci w kopalniach rzemieślniczych (ASM) | Demokratyczna Republika Konga (74-76% globalnego wydobycia w 2024 r. wg USGS) |
| Lit | Zużycie wody, prawa społeczności rdzennych | Trójkąt Litowy: Chile, Argentyna, Boliwia |
| Nikiel | Wylesianie, zanieczyszczenie wody, prawa pracownicze | Indonezja, Filipiny |
| Naturalny grafit | Emisje, warunki pracy w kopalniach | Chiny (około 79% globalnego wydobycia w 2024 r. wg USGS) |
Wybór tych 4 surowców wynika z trzech kryteriów: kluczowej roli w chemii ogniw litowo-jonowych, geograficznej koncentracji wydobycia w państwach o słabych standardach pracowniczych oraz statusu surowców krytycznych Unii Europejskiej. Wykaz „obszarów dotkniętych konfliktem lub wysokiego ryzyka” prowadzi sama Komisja w odrębnym akcie wykonawczym.
Kto jest objęty obowiązkiem, a kto wyłączony?
Obowiązek due diligence dla baterii dotyczy każdego podmiotu gospodarczego wprowadzającego baterię na rynek UE – producenta, importera, dystrybutora pod marką własną – który osiągnął roczne obroty netto powyżej 40 mln EUR (Art. 49 ust. 2). Wyłączone są mikroprzedsiębiorstwa oraz małe firmy poniżej tego progu, chyba że są częścią grupy kapitałowej przekraczającej go w ujęciu skonsolidowanym.
W maju 2025 r. Komisja zaproponowała w pakiecie Omnibus IV podniesienie progu z 40 mln do 150 mln EUR dla tzw. „small mid-caps”. Propozycja jest jednak na etapie procesu legislacyjnego i formalnie nie obowiązuje. Próg 40 mln EUR pozostaje wiążący do czasu rozstrzygnięcia. Dla polskich MŚP w branży produkcji baterii (pakiety LMT, ESS, baterie przemysłowe) próg ten zwykle oznacza wyłączenie bezpośrednie, ale wymóg dostarczania danych w górę łańcucha dostaw od większych klientów dotyka ich praktycznie od razu. Pełen przewodnik dla importerów spoza UE – zob. obowiązki importera baterii z Chin.
Jak wygląda audyt przez stronę trzecią?
Art. 51 rozporządzenia wymaga weryfikacji polityki due diligence przez jednostkę notyfikowaną (akredytowanego audytora) na podstawie standardów określonych przez Komisję Europejską. Pierwsza weryfikacja musi nastąpić w ciągu 12 miesięcy od daty wejścia obowiązków – czyli do 18 sierpnia 2028 r. – a kolejne audyty co 3 lata. Weryfikacja obejmuje pełen przegląd polityki, audyt dokumentacji łańcucha dostaw oraz wizyty kontrolne w wybranych ogniwach.
Raport z due diligence stanowi załącznik do Cyfrowego Paszportu Baterii dla pakietów objętych Art. 77 (LMT, EV, baterie przemysłowe powyżej 2 kWh) i musi być publicznie dostępny na stronie internetowej przedsiębiorstwa. Okres przechowywania dokumentacji audytowej wynosi 10 lat od daty wprowadzenia ostatniej partii baterii na rynek. Brak ważnej weryfikacji oznacza zakaz dalszego wprowadzania baterii do obrotu na rynku UE – nie karę finansową, lecz blokadę sprzedaży.
Jak Art. 49 łączy się ze śladem węglowym i recyklingiem?
Polityka due diligence dla baterii nie jest izolowanym wymogiem – jest jednym z trzech bloków danych w paszporcie baterii obok deklaracji śladu węglowego (Art. 7) i informacji o recyklingu (Art. 8). Razem tworzą zintegrowany obraz: skąd pochodzi surowiec, jaki jest jego ślad węglowy obliczony metodą PEFCR, jak będzie odzyskany po końcu eksploatacji.
Praktyczna konsekwencja dla wdrożenia: jedna struktura danych obsługuje wszystkie trzy bloki. Dane o pochodzeniu surowca z due diligence zasilają pola śladu węglowego (faza A1-A3 produkcji) i pola recyklingu (klasy materiału). Każda zmiana dostawcy ogniwa unieważnia wszystkie trzy bloki paszportu baterii i wymaga aktualizacji w rejestrze UE. Cyfrowy Paszport Baterii jest więc jednocześnie nośnikiem dokumentacji due diligence, raportu śladu węglowego i informacji o recyklingu – jeden obiekt danych łączy obowiązki zrównoważonego rozwoju z technicznymi wymogami zarządzania ryzykiem. Pełen kontekst architektury danych w przewodniku Cyfrowy Paszport Baterii 2027.
Jak Art. 49 odnosi się do dyrektywy CSDDD 2024/1760?
Dyrektywa CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive, 2024/1760) i Art. 49 rozporządzenia bateryjnego to dwa odrębne, lecz nakładające się reżimy należytej staranności. CSDDD obowiązuje horyzontalnie wszystkie sektory dla firm powyżej 1 000 pracowników i 450 mln EUR obrotów netto (progi pierwotne; pakiet Omnibus z grudnia 2025 r. podniósł je do 5 000 pracowników i 1,5 mld EUR – proces legislacyjny w toku). Art. 49 jest reżimem sektorowym z progiem 40 mln EUR.
Zgodność z CSDDD nie zwalnia automatycznie z obowiązków Art. 49 – dane zebrane na potrzeby jednego reżimu mogą być wykorzystane w drugim, ale audyt strony trzeciej zgodnie z Art. 51 pozostaje wymogiem osobnym. Polski producent pakietu bateryjnego dla klienta podlegającego CSDDD i Art. 49 będzie dostarczał dokumentację dwukrotnie, w dwóch formatach. Dla działu zgodności w MŚP oznacza to konieczność zaplanowania zasobów już w 2026 r.
Co konkretnie firma musi przygotować do 18 sierpnia 2027 r.?
Praktyczne wdrożenie polityki due diligence dla baterii zajmuje 12-18 miesięcy od momentu publikacji wytycznych KE. Harmonogram dla polskiego producenta lub importera:
- Q3 2026 – Komisja Europejska publikuje wytyczne wykonawcze (do 26 lipca 2026 r.)
- Q4 2026 – mapowanie dostawców i identyfikacja źródeł 4 surowców w łańcuchu dostaw
- Q1 2027 – wdrożenie systemu zarządzania ryzykiem i polityki due diligence
- Q2 2027 – pierwsza wewnętrzna ocena ryzyka i przygotowanie dokumentacji do audytu
- Q3-Q4 2027 – weryfikacja przez jednostkę notyfikowaną
- 18 sierpnia 2027 r. – obowiązek wejścia w życie
- 18 sierpnia 2028 r. – termin pierwszej publikacji raportu due diligence
Wytwórcy baterii poniżej progu 40 mln EUR powinni mimo wszystko przygotować dokumentację pochodzenia 4 surowców w formacie nadającym się do udostępnienia w górę łańcucha. Klienci powyżej progu będą żądać tych danych jako warunku kontynuowania współpracy – to mechanika typowa dla każdego sektorowego reżimu compliance UE.
FAQ – najczęstsze pytania o due diligence baterii Art. 49
Czy producent w Polsce poniżej 40 mln EUR obrotów musi spełnić Art. 49?
Bezpośrednio nie. Pośrednio tak, w zakresie dokumentacji pochodzenia surowców dla swoich klientów objętych progiem. Klient powyżej 40 mln EUR będzie żądał danych z górnej części łańcucha jako warunku audytu swojego paszportu baterii.
Kiedy Komisja Europejska opublikuje wytyczne do Art. 49?
Najpóźniej 26 lipca 2026 r. – 12 miesięcy przed wejściem obowiązków. Pierwotny termin (18 lutego 2025 r.) nie został dotrzymany – to jedna z głównych przyczyn przesunięcia daty stosowania Art. 49 na 18 sierpnia 2027 r.
Czy raport due diligence musi być publiczny?
Tak. Art. 49 wymaga publikacji raportu na stronie internetowej przedsiębiorstwa oraz – dla baterii objętych Art. 77 – dołączenia go do Cyfrowego Paszportu Baterii dostępnego przez kod QR.
Co grozi za brak audytu strony trzeciej po 18 sierpnia 2028 r.?
Brak ważnej weryfikacji jednostki notyfikowanej oznacza zakaz wprowadzania baterii na rynek UE – to nie kara finansowa, lecz blokada sprzedaży. Każdy egzemplarz wprowadzony bez ważnej zgodności podlega wycofaniu z rynku przez organy nadzoru państwa członkowskiego.
DPP24 to polska platforma realizująca wdrożenia cyfrowych paszportów produktów (DPP) w modelu pod klucz, zgodnie z rozporządzeniem ESPR 2024/1781 oraz nowym rozporządzeniem UE w sprawie baterii i zużytych baterii 2023/1542. Dokumentacja due diligence z Art. 49 jest jednym z trzech bloków danych Cyfrowego Paszportu Baterii obok śladu węglowego i recyklingu – pakiet Bateria Plus zawiera pola gotowe do uzupełnienia po publikacji wytycznych KE w lipcu 2026 r.
Odnośnik zwrotny: Obowiązki importera baterii: Cyfrowy Paszport 2027 | DPP24